ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ-ਸੰਘ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 63,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼
ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ-ਸੰਘ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 56 ਲੱਖ ਰੁਪਏ (63,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਰਕਮ ਕਢਵਾ ਲਈ ਸੀ।
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮਦੁਰਾਈ ਬੈਂਚ ਨੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਾਦਰ ਦੇਵਕੁਮਾਰ ਅਰੁਲਾਨੰਥਮ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਰਕਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਪੋਸਟੋਲੇਟ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਧਰਮ-ਸੰਘ ਨੂੰ ਪੈਲੋਟਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਆਜ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦਸ ਹੁਕਮਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ “ਤੂੰ ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰੀਂ” ਵਾਲੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ।”
ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕਰੂਰ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਦੇ 18 ਸਤੰਬਰ 2024 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸੰਘ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰੇਰਕ ਬੁਲਾਰੇ ਅਰੁਲਾਨੰਥਮ ਦੀ ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਪੋਸਟੋਲੇਟ ਦੇ ਅਸੰਪਸ਼ਨ ਆਫ ਦ ਬਲੈਸਡ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਤਰਕ ਸੀ ਕਿ ਪਾਦਰੀ ਵੱਲੋਂ ਲਈਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁੱਖਣਾਂ ਅਤੇ ਰਕਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਪੈਸਾ ਧਰਮ-ਸੰਘ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਰਮ-ਸੰਘ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ, “ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁੱਖਣਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ ਸੀ।”
ਧਰਮ-ਸੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਪਾਦਰੀ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਧੀਨ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕੈਨਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਧਰਮ-ਸੰਘ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਦਰੀ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਸ ਪੈਸੇ ’ਤੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਜਤਾ ਸਕਦੇ।
ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰੁਲਾਨੰਥਮ ਨੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮ-ਸੰਘ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁੱਖਣਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪਾਦਰੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਾਰਸ ਬਣਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਰਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਰਕਮ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ।
ਜਸਟਿਸ ਐਨ. ਆਨੰਦ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਕੇ. ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿ ਜਮ੍ਹਾਂ ਖਾਤਾ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਸੀ।
ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਲਕੀਅਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਹਿਮ ਹਨ।
ਬੈਂਚ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ “ਸਿਵਲ ਮੌਤ” ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਾਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁੱਖਣਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਘ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ।
ਮੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਬਲਪੁਰ ਡਾਇਓਸੀਜ਼ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬਿਸ਼ਪ ਗੇਰਾਲਡ ਅਲਮੇਡਾ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਯੂਸੀਏ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।”
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਲਮੇਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਡਾਇਓਸੀਜ਼ ਦੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਘ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਦਰੀ ਅਤੇ ਨਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ—ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਅਲਮੇਡਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਤੋਹਫ਼ੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾਇਓਸੀਜ਼ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
